Adviestrajecten over financiële verhoudingen

De Raad voor het Openbaar Bestuur adviseert ook over de beleidsmatige aspecten van financiële verhoudingen tussen Rijk, gemeenten en provincies. In het voorjaar 2021 brengt de ROB drie adviezen uit over de financiële verhoudingen.

Breed advies financiële verhoudingen: Rust, reinheid en regelmaat

De Raad constateert dat de financiële verhoudingen vast aan het lopen zijn. Er zijn steeds meer discussies over bekostiging van decentrale taken, die tot veel onrust leiden. In het advies ‘Rust-Reinheid-Regelmaat. Evenwicht in de bestuurlijk-financiële verhoudingen’ bepleit de ROB om de balans in de bestuurlijk-financiële verhoudingen te herstellen. De ROB roept het volgende kabinet op om daarin fundamentele keuzes te maken. Dit om te voorkomen dat de financiële problemen onbeheersbaar worden en de kracht van decentrale overheden verder wordt uitgehold.

Dit advies stond centraal op de Dag van de Financiële Verhoudingen op 15 april 2021.

Advies herverdeling gemeentefonds

Herijking en herverdeling

Voor het eerst sinds 1997 wordt de verdeling van het gemeentefonds integraal herzien. Sinds die tijd is er veel veranderd. Zo pakken gemeenten meer taken op in het sociaal domein en werken overheden steeds meer samen. Daarom is een herverdeling nodig. De fondsbeheerders (de minister van Binnenlandse Zaken en de staatssecretaris van Financiën) onderzoeken samen met gemeenten hoe het geld het best verdeeld kan worden. Daarnaast moet door herijking de verdeling eenvoudiger worden.

Adviesaanvraag

Het onderzoek voor de herijking van het gemeentefonds startte in maart 2019. Inmiddels zijn verschillende rapporten gepubliceerd over de herijking en hebben de fondsbeheerders een voorstel gedaan voor de nieuwe integrale verdeling van het gemeentefonds. De minister van Binnenlandse Zaken heeft de Raad voor het openbaar Bestuur op 2 februari 2021 een adviesaanvraag gestuurd over het verdeelvoorstel herijkt gemeentefonds.

Tussenbericht

Het verdeelvoorstel roept bij de Raad nog de nodige vragen op, zowel wat betreft de onderbouwing als de uitkomsten. In een tussenbericht stelt de Raad daarom vragen aan de minister van Binnenlandse Zaken. Met de antwoorden daarop hoopt de Raad te kunnen komen tot een afgewogen en onderbouwd oordeel dat bijdraagt aan een verdeelvoorstel dat boven redelijke twijfel verheven is, uitlegbaar is en aan de maatschappelijke doelen van de financiële verhoudingswet voldoet.

Aangepast verdeelvoorstel volgt

Onder andere door deze vragen laat de minister van Binnenlandse Zaken het verdeelvoorstel nog eens kritisch tegen het licht houden. Dat schrijft ze aan de Tweede Kamer op 9 april 2021. Ze verwacht in juni 2021 de antwoorden en een aangepast verdeelvoorstel aan de ROB te kunnen sturen.

Advies normeringssystematiek

Gemeenten en provincies zijn voor een groot deel afhankelijk van inkomsten uit het gemeente- en provinciefonds, die door het Rijk gevuld worden. De manier waarin de fondsen meebewegen met de uitgaven van het Rijk, wordt de normeringssystematiek genoemd. In het begin van elke kabinetsperiode worden afspraken over die systematiek gemaakt door Rijk, provincies en gemeenten. De Raad wordt daarover om advies gevraagd.

Meer informatie

Heeft u vragen of suggesties? U kunt contact opnemen met Bart Leurs of Gerber van Nijendaal.