De Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) adviseert regering en parlement over de inrichting en het functioneren van de overheid, en over de beleidsmatige aspecten van financiële verhoudingen tussen Rijk, gemeenten en provincies. De ROB werkt mee aan goed openbaar bestuur in Nederland, en adviseert gevraagd en ongevraagd. Voor 2026 zijn er twee hoofdthema's: interbestuurlijke en financiële verhoudingen en democratie & rechtsstaat. Meer hierover in het Jaarplan 2026.
Adviezen in voorbereiding
Macht of tegenmacht
De ROB start dit traject over macht en tegenmacht vanwege de groeiende spanning tussen de wetgevende, uitvoerende en rechtsprekende macht – de trias politica. Onderzoeken en parlementaire rapporten tonen aan dat deze machten steken laten vallen, zoals bij de toeslagenaffaire en de aardgasproblematiek in Groningen. Tegelijkertijd nemen ze elkaar de maat, bijvoorbeeld wanneer politici stellen dat rechters op de stoel van de politiek zijn gaan zitten.
Burgers en belangenorganisaties stappen steeds vaker naar de rechter omdat de overheid regels en afspraken niet naleeft, zoals bij stikstof en klimaat. De centrale vraag is: welke factoren veroorzaken deze spanningen, en wat is nodig om de machten weer in balans te brengen? Een gezonde werking van de ‘checks and balances’ is daarbij cruciaal. De ROB start met een adviestraject over journalistiek, daarna volgen andere niet-electorale instituties. Meer hierover op de projectpagina.
Klimaat en democratie
De Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR) en de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) bereiden een bundel voor over de relatie tussen klimaat en democratie. De adviesraden nodigen jonge denkers uit om mee te doen aan een essaywedstrijd waarvan de uiterste termijn voor inzendingen 12 januari 2026 is. De beste inzendingen worden gepubliceerd in een essaybundel voor experts en beleidsmakers, die in 2026 verschijnt bij Amsterdam University Press.
Politieke partijen
Politieke partijen vormen een belangrijke schakel tussen samenleving en overheid. De Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) reflecteert al geruime tijd op hun positie in de democratie. Momenteel werkt de ROB aan een nieuw advies over de functie, rol en toekomstbestendigheid van politieke partijen.
Participatie
In het signalement Naar een sterkere democratie (2025) concludeert de ROB onder meer dat de democratie niet meer voor alle burgers even goed werkt. Een van de oorzaken is dat het democratisch bestuur onvoldoende participatief is: inspraak van de burger is vaak versnipperd en vrijblijvend, invloed op beleid en bestuur is ongelijk verdeeld, bestuurders zijn zoekend in hun rol, communicatie is niet transparant en verwachtingen worden niet goed afgestemd. In dit advies onderzoekt de ROB hoe de burgerparticipatie versterkt moet worden om de representatieve democratie te verbeteren.
Telt elke regio?
De Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli), de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) en de Raad voor de Volksgezondheid & Samenleving (RVS) starten gezamenlijk een nieuw adviestraject als vervolg op het advies Elke regio telt! uit 2023. Met dit traject bouwen de raden voort op de eerder ingezette lijn om regionale verschillen in Nederland beter te begrijpen en structureel aan te pakken.