De Tweede Kamer heeft in de motie-Chakor verzocht om een interbestuurlijke studiegroep advies uit te laten brengen met een gedeelde probleemanalyse, mogelijke oplossingen, onderscheiden verantwoordelijkheden en beleidsopties voor het takenpakket en de bekostiging van decentrale overheden. De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft Han Polman benoemd tot voorzitter van deze Studiegroep Interbestuurlijke verhoudingen. De Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) constateert dat de Studiegroep Ibv een omvangrijke opdracht heeft, met een veel te kort tijdsbestek om die uit te werken. Zeker nu een fundamentele aanpak met een breed draagvlak nodig is - zie ook onze eerdere adviezen-. Hieronder de belangrijkste punten van de ROB.
In het kort
De overheid mist slagkracht, terwijl grote maatschappelijke opgaven wachten. De ROB heeft dit probleem al eerder benoemd, maar er is vooral gewerkt aan tijdelijke oplossingen. Een echte herziening van de bestuurlijke en financiële verhoudingen is dringend nodig. Alleen dan kan de overheid weer betrouwbaar en betrokken zijn.
De samenwerking tussen overheden loopt vast door een scheve verhouding tussen taakverdeling en financiën. Het gesprek over financiën is vaak belangrijker dan de inhoud van de opgaven. Dat vraagt om een duidelijk overzicht van de taken van gemeenten, wat daarbij verwacht wordt, welke risico’s er zijn en hoe de financiering en verantwoording geregeld zijn. Zo komt de focus van het gesprek weer op de inhoud te liggen.
De overheid benut kennis van binnen en buiten onvoldoende. Door de structuur en de hiërarchie ihapert de samenwerking met uitvoeringsorganisaties en decentrale overheden. Dit belemmert de aanpak van opgaven. De overheid moet zich anders organiseren: werk vanuit gelijkwaardigheid en stel de opgaven centraal.
De ROB vindt dat een fundamentele herziening nodig is. Dit vraagt om een brede aanpak met steun van veel partijen. De Studiegroep Ibv kan hiervoor een goede start maken, zodat het volgende kabinet hiermee voortvarend aan de slag kan.