Digitalisering houdt in dat analoge processen (deels) worden vervangen door digitale. Het proces van digitalisering heeft inmiddels betrekking op zoveel onderdelen van de samenleving, inclusief de overheid, dat er sprake is van een digitale transitie. Deze transitie wordt in grote mate vormgegeven door machtige, omvangrijke, buitenlandse bedrijven. Door deze (wereldwijde) transitie ontstaan, deels onvoorziene, kansen en bedreigingen voor de Nederlandse democratische rechtsstaat.

Door deze transitie kunnen democratische-rechtsstatelijke waarden in het gedrang komen. Denk bijvoorbeeld aan de begrijpelijkheid en controleerbaarheid van beleid dat deels wordt uitgevoerd door algoritmes of aan de wijze waarop de digitale transitie de machtsspreiding tussen de uitvoerende, controlerende en rechtsprekende macht beïnvloedt. Vanwege de digitale transitie is er zelfs discussie over de mate waarin de Nederlandse staat nog wel echt de baas is over cruciale processen. Dit adviestraject over digitale transitie en democratie wil helderheid geven over de vraag wat de overheid kan doen en moet doen in het sturen van digitaal Nederland.

Denkt u mee?
Heeft u affiniteit met de thema’s die hierboven zijn genoemd? Wij komen graag in contact met u, mocht u een bijdrage willen leveren aan dit onderzoek of anderszins meedenken. Neem dan contact met ons op via: info@raadopenbaarbestuur.nl.

Beeld: © Tjeerd Royaards

Discussienota: Digicratie bedreigt de democratie

In het adviestraject brengt de ROB een discussienota uit met als titel: Digicratie bedreigt de democratie. De notitie bouwt voort op eerdere ROB-adviezen (Zoeken naar Waarheid, 2019; Sturen of gestuurd worden?, 2021) en bevat nog geen aanbevelingen. De ROB gaat de komende maanden verder met deskundigen in gesprek over strategische oplossingsrichtingen. De resultaten verschijnen rond het einde van het jaar in een advies.

In de notitie waarschuwt de ROB voor digicratie: een machtsvorm die de beslissingsmacht van democratische instituties beperkt door digitale systemen. Deze systemen zijn nu dominant in handen van private bedrijven. Het openbaar bestuur slaagt er onvoldoende in om deze ontwikkeling te sturen en publieke waarden zoals privacy, uitlegbaarheid, maatschappelijke waardecreatie, menselijke waardigheid en strategische autonomie te waarborgen. Pogingen om koers te wijzigen lopen vast: overheden missen de bestuurlijke slagkracht om dit aan te pakken.

Discussienota Digicratie