Stel een rechtsstaatagenda op

De Raad voor het Openbaar Bestuur pleit voor een agenda voor de rechtsstaat, om zo de rechtsstaat te versterken. Er is geen reden om aan te nemen dat onze rechtsstaat in groot gevaar is. Wel is voortdurend onderhoud nodig om deze goed te laten functioneren. De rechtsstaat is er ook voor in tijden van crisis; de principes van onze democratische rechtsstaat staan een goede aanpak van een crisis niet in de weg.

Dit staat in het adviesrapport ‘Een sterkere rechtsstaat. Verbinden en beschermen in een pluriforme samenleving’ dat de Raad vandaag heeft uitgebracht. Daarin zegt de Raad dat in een goed functionerende rechtsstaat de ‘machten’ niet alleen hun eigen taak serieus moeten nemen, maar vooral ook de taak van de andere machten dienen te respecteren en die ook de ruimte moeten geven om hun taak uit te voeren.

Het is daarom ook van groot belang dat een andere macht dan de regering toetst hoe lang de huidige crisissituatie duurt, en daarbij duidelijk omschrijft wanneer de crisismaatregelen niet meer nodig zijn.

Stel een agenda voor de rechtsstaat op

De rechtsstaat in Nederland wordt dus niet accuut bedreigd. Maar onhandigheid, onwetendheid en onverschilligheid maken wel dat hij in gevaar kan komen. De Raad adviseert het kabinet daarom om een Rechtsstaatagenda op te stellen om zo de rechtsstaat te versterken.

Rechtsstaat

De rechtsstaat is er om burgers te beschermen tegen bijvoorbeeld willekeur en corruptie. Ook houdt de rechtsstaat een samenleving met zo veel verschillende groeperingen als de Nederlandse bij elkaar. Alle ‘machten’ hebben invloed op het functioneren van de rechtsstaat: wetgevers, uitvoerders, rechters, ambtenaren en journalisten. Ook groepen burgers moeten vertrouwen hebben in de werking. Samen houden we de rechtsstaat draaiende.

Context

Het advies is in een andere context opgesteld dan nu verschijnt. De plotselinge uitbraak van het coronavirus bepaalt ons leven nu. Maar daarbij speelt de rechtsstaat een belangrijke rol. Ook al komt het woord Corona of Covid-19 niet in het rapport voor, toch is de relatie met de huidige situatie onontkoombaar. Daarom is bij het advies een extra introductie geschreven over de huidige crisissituatie.

Publieksversie en podcast

Van dit advies is ook een publieksversie beschikbaar en een podcast waarin raadslid Frank van Ommeren een toelichting geeft op het advies.

Podcast: De Rechtsstaat