De ROB werkt aan dit adviestraject omdat de Nederlandse democratie burgers niet overal even goed bereikt. Responsiviteit, representativiteit en participatie staan onder druk, waardoor delen van de samenleving zich onvoldoende gehoord, gezien en vertegenwoordigd voelen. Dat is de centrale boodschap van het signalement Naar een sterkere democratie (2025). Om de democratie te versterken wil de ROB voor alle drie de dimensies – en nu specifiek voor participatie – vaststellen welke randvoorwaarden nodig zijn om burgers daadwerkelijk meer invloed en zeggenschap te geven.

De invloed en zeggenschap van de burgers op het bestuur blijft voor het grootste deel beperkt tot verkiezingen; maar een selecte groep weet andere kanalen naar de macht te vinden. Hierdoor ontstaat een dubbele kloof: niet alleen tussen burger en overheid, maar ook tussen burgers die wel aandacht krijgen, en burgers die simpelweg niet worden gezien.

Kernvraag
De kernvraag is daarom welke bestuurlijke, juridische en financiële randvoorwaarden deze problemen kunnen oplossen. Met dit advies wil de ROB heldere kaders en concrete aanbevelingen bieden, zodat overheden participatie effectiever, inclusiever en democratisch sterker kunnen organiseren. De nadruk ligt op het ‘hoe’: hoe maken we participatie effectiever, legitiemer en inclusiever? Waarom lopen we steeds tegen dezelfde bekende problemen aan? En waar vinden we voorbeelden van participatie die wél werken?

Denkt u mee?

Heeft u affiniteit met de thema’s die hierboven zijn genoemd? In de voorbereiding van het advies komen wij graag in contact met u, mocht u een bijdrage willen leveren aan dit onderzoek of anderszins meedenken. Neem contact met ons op via: info@raadopenbaarbestuur.nl.

Verslag van de bijeenkomst op 16 juni '26

Op dinsdag 16 juni organiseerde de Raad voor het Openbaar Bestuur voor het adviestraject over burgerparticipatie een bijeenkomst voor participatieprofessionals in het Huis van Actief Burgerschap. 

Burgerparticipatie speelt een steeds grotere rol in ons openbaar bestuur. Nieuwe wetgeving zoals de Omgevingswet en de Wet versterking participatie decentraal niveau verplichten overheden om burgers vaker en meer te betrekken bij beleids- en besluitvorming. De wens om hiermee de democratie te versterken is duidelijk zichtbaar, maar het is de vraag in hoeverre dat lukt. Ondanks dat vele handreikingen en richtingwijzers voorschrijven hoe burgerparticipatie georganiseerd moet worden, gaat in de praktijk nog veel mis. En dat kan de democratie meer kwaad dan goed doen. 

De ROB onderzoekt daarom wat er moet veranderen om participatie op een structurele en succesvolle manier onderdeel te maken van het openbaar bestuur. Daarvoor laten we ons graag informeren en adviseren door experts en deskundigen uit de praktijk. De bijeenkomst had dan ook tot doel om de participatiepraktijk met een diverse groep professionals te onderzoeken. 

Dat deden we in drie verschillende sessie, waarin de professionals met elkaar in gesprek gingen over de volgende vraagstukken:  

  • In de eerste sessie stonden de valkuilen en succesfactoren van burgerparticipatie centraal: aan de hand van een tijdlijn van een doorsnee participatieproces bespraken de deelnemers vanuit hun eigen ervaringen welke valkuilen en succesfactoren tijdens de verschillende stappen in het proces een rol spelen. 
  • De tweede sessie draaide om participatie als vakmanschap: de deelnemers kregen de opdracht om de vijf kerncompetenties van de participatieambtenaar van nu en die van de toekomst (2040) te bespreken. 
  • Tot slot keken we in de derde sessie naar de structurele opgaven: de deelnemers kregen de opdracht om te bedenken hoe participatie er idealiter in de toekomst uit ziet, en vanuit dit ideaal terug te redeneren naar het nu: hoe komen we daar, welke barrières moeten we doorbreken en welke eerste stap kunnen we al zetten? 

In het uitgebreide verslag hieronder staan de opbrengsten van deze bijeenkomst. 
 

Verslag bijeenkomst 16 juni 2026