Caribisch deel van het Koninkrijk

Caribisch Nederland, de eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba, maakt sinds 10 oktober 2010 als openbare lichamen deel uit van Nederland. Deze status brengt unieke financiële en bestuurlijke verhoudingen met zich mee. De eilanden vallen rechtstreeks onder het Nederlandse staatsbestel, maar kennen tegelijkertijd een zekere mate van bestuurlijke autonomie. De rijksoverheid is verantwoordelijk voor belangrijke beleidsterreinen zoals onderwijs, zorg, veiligheid en infrastructuur, terwijl de eilandsbesturen bevoegdheden hebben op lokaal niveau.

Financiële middelen worden deels via de vrije uitkering uit het BES-fonds verstrekt; daarnaast ontvangen de eilanden tal van bijzondere uitkeringen voor de instandhouding en investeringen in voorzieningen. Het Rijk houdt toezicht op de rechtmatigheid en doelmatigheid van de bestedingen. Deze verhoudingen vragen om een zorgvuldige balans tussen autonomie en verantwoordelijkheid, waarbij samenwerking en maatwerk centraal staan.

Aruba is sinds 1986 een zelfstandig land binnen het Koninkrijk met een eigen regering, parlement en begroting. Hoewel Aruba intern autonoom is, blijft het Koninkrijk der Nederlanden als geheel verantwoordelijk voor defensie, buitenlandse betrekkingen en waarborging van mensenrechten en goed bestuur. De verantwoordelijkheid voor de verwezenlijking van mensenrechten en goed bestuur ligt bij de autonome landen, in dit geval Aruba, zelf. De financiële verhoudingen zijn geregeld via afspraken in het Koninkrijksverband, waaronder toezicht door het College Aruba financieel toezicht (CAft), vooral bij begrotingsproblemen of economische kwetsbaarheid.

Curaçao is sinds 2010 een zelfstandig land binnen het Koninkrijk, met een eigen regering, parlement en begroting. Net als Aruba en Sint Maarten is Curaçao autonoom en verantwoordelijk voor het binnenlands bestuur, terwijl het Koninkrijk der Nederlanden verantwoordelijk blijft voor ‘koninkrijksaangelegenheden’, waaronder defensie, buitenlandse betrekkingen en de waarborging van mensenrechten en goed bestuur. 
De financiële verhoudingen zijn vastgelegd binnen het Koninkrijksverband en worden gekenmerkt door toezicht door het College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten (Cft). 

Sint Maarten, ook een autonoom land binnen het Koninkrijk sinds 2010, kent vergelijkbare bestuurlijke autonomie als Aruba en Curaçao. Ook hier ligt de verantwoordelijkheid voor binnenlands bestuur bij de lokale regering, terwijl het Koninkrijk der Nederlanden toeziet op onder andere de waarborging van internationale verplichtingen en goed bestuur. Na de orkaan Irma in 2017 is de samenwerking met Nederland geïntensiveerd, mede via het wederopbouwfonds en het toezicht van het College financieel toezicht (Cft).