De Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) spreekt op woensdag 28 januari met de Vaste Kamercommissie van Binnenlandse Zaken van de Tweede Kamer over het gemeentefonds. In de schriftelijke inbreng voor dit gesprek licht de ROB zijn visie toe op de gemeentefinanciën en de interbestuurlijke verhoudingen tussen Rijk en gemeenten. Gemeenten zijn een autonoom en democratisch gelegitimeerd bestuursniveau, met eigen verantwoordelijkheden en een eigen afwegingsruimte. Tegelijkertijd voeren zij in medebewind tal van taken uit in opdracht van het Rijk. Een zorgvuldige balans tussen autonomie, beleidsvrijheid en passende bekostiging is essentieel voor een goed functionerend decentraal bestuur en voor het vertrouwen tussen overheden.
De ROB constateert dat die balans onder druk staat door een gebrek aan inzicht in medebewindstaken, bijbehorende budgetten, risico’s en beleidsvrijheid. Dit belemmert niet alleen gemeenten in hun uitvoering, maar ook Eerste en Tweede Kamer in de uitoefening van hun budgetrecht en controlerende taken. Meer transparantie en een goed geïnformeerd bestuurlijk gesprek zijn urgent nodig, zodat interbestuurlijke en financiële verhoudingen duurzaam kunnen worden versterkt.