E-zine Gemeenten in 3D

Per 1 januari 2015 zijn taken op het gebied van zorg en arbeidsparticipatie gedecentraliseerd naar de gemeenten. Op verzoek van de Eerste Kamer en de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voert de ROB een meerjarig onderzoek uit naar de gevolgen hiervan voor het lokaal openbaar bestuur en de lokale democratie.
In de eerste fase is naar het decentralisatieproject gekeken langs de lijnen van democratische sturing, organisatorische aspecten en financiën. Een e-zine met eerste waarnemingen, een briefadvies en een wegwijzer over de financiële verhoudingen in het sociaal domein vormen samen het product van deze eerste fase.

Eerste waarnemingen

De waarnemingen uit deze eerste fase zijn gepresenteerd in het e-zine Gemeenten in 3D - eerste waarnemingen.
Twintig gemeenten zijn gedurende langere tijd gevolgd. Geïnterviewd zijn gemeenteraadsleden, wethouders, inwoners, leden van cliënten- en adviesraden, ambtenaren, zorgbedrijven, zorgontvangers, mantelzorgers, welzijnsorganisaties, sociale wijkteams, huisartsen en schoolbestuurders. In het e-zine staat van elke gemeente een relaas met hun bevindingen en waarnemingen. De relazen zijn bedoeld voor gemeenten om van elkaar te leren. De Raad oordeelt niet over de gevolgde aanpak maar brengt vooral de gevolgde lijnen in kaart.

De eerste waarnemingen hebben onder meer betrekking op:

  • De houding van gemeenteraden in het debat rondom zorg en ondersteuning
  • De kennispositie van gemeenteraden ten behoeve van controle en (bij)sturing
  • De ervaren afstand tot besluitvorming rondom zorg en hulp
  • De (gewenste) houding vanuit het Rijk
  • Afzonderlijke samenwerkingsverbanden en hun invloed op integrale aanpak
  • De doorwerking van preventie en zelfdoen als uitgangspunt in beleid
  • Ervaren handelingsruimte door hulpverleners
  • Afzonderlijke budgetten en hun invloed op integraal beleid en lokaal maatwerk
  • Wie betaalt de rekening?

Nadere advisering

Medio 2017 adviseerde de Raad voor de financiële verhoudingen nader over de toekomstige bekostiging van het sociaal domein in het advies Geld (om te) zorgen. De Raad voor het openbaar bestuur bracht medio 2017 op verzoek van de staatssecretaris van VWS advies uit over de samenhang tussen de verschillende zorgwetten, Zorg voor samenhangende zorg. De Tweede Kamer nam hiervoor het initiatief.